Bart Deetman, Duurzaamheidsexpert bij Hazenberg TBI
‘Biobased bouwen is al lang geen sprong in het onbekende meer’
Menigeen voelt dat biobased bouwen de goede richting is. Maar bij de na-isolatie van hellende daken, met indak- of opdakoplossingen, zijn de twijfels nog hardnekkig. Wordt het niet te dik? Te duur? Past het wel in de bestaande constructie? Volgens Bart Deetman, duurzaamheidsexpert bij Hazenberg TBI, zijn dat precies de ‘beren op de weg’ die we vooral zelf creëren. “De perceptie is dat biobased altijd duurder is. Dat hoor ik als eerste. Daarna komt brand. En daarna: gedoe. Terwijl juist bij daken blijkt dat biobased vaak verrassend goed inpasbaar is zonder dat het proces verandert.”
Wie biobased vanaf het begin meeneemt in ontwerp en renovatie van het dak, ziet volgens hem dat het geen sprong in het onbekende is, maar een logische en uitvoerbare stap. Volgens Deetman ligt de sleutel dan ook niet in techniek, maar in hoe je naar bouwen kijkt. “Als je biobased pas later probeert in te passen, wordt het lastig. Maar neem je het vanaf het begin mee, dan is het verschil in kosten vaak erg klein. Er zijn namelijk genoeg materialen die concurreren met traditionele producten.”
Een belangrijk deel van de vermeende meerkosten zit volgens hem dan ook niet in het materiaal, maar in een betere bouwkwaliteit. “Biobased vraagt om goed luchtdicht bouwen, een doordachte opbouw en aandacht voor detaillering. Eerst goed technisch leren ontwerpen en bouwen, pas daarna biobased. Dan zie je dat de stap eigenlijk klein is.”
Ook het idee dat biobased bouwen de planning vertraagt, klopt volgens Deetman vaak niet. “Bij prefab daken maakt het namelijk geen verschil. Of er nou traditioneel isolatiemateriaal in zit of biobased. Productie, montage en logistiek lopen gewoon door. In de kern is het een materiaalwissel.” Dat besef helpt om de spanning weg te nemen. Biobased betekent niet dat het hele bouwproces anders moet, maar dat je andere keuzes maakt binnen hetzelfde proces. Deetman: “Dat geldt zowel voor indak– als opdakoplossingen, waarbij biobased isolatie eenvoudig meeloopt in bestaande prefab- of renovatieprocessen.”
Maar hoe zit het dan met de zorg dat biobased isolatie automatisch leidt tot dikkere constructies? Ook dat nuanceert Deetman. “We zijn gewend geraakt om steeds dikker te isoleren, maar meer is niet altijd beter. De eerste centimeters leveren de grootste energiewinst, daarna vlakt het snel af. Je moet de sweet spot zoeken.” Juist bij biobased daken blijkt vaak dat je met minder materiaal hetzelfde resultaat kunt halen. “Dat maakt toepassing eenvoudiger. Zeker in de bestaande bouw waar ruimte en gewicht een rol spelen.”
Zo blijkt dat biobased in het overgrote deel van de woningen toepasbaar is. Volgens Deetman is dat in ongeveer tachtig tot negentig procent van de gevallen zonder grote ingrepen mogelijk. Soms vraagt een lichte dakconstructie om een andere oplossing of materiaalkeuze, maar dat hoort bij vakwerk. “Stro, hennep, vlas of houtvezel elk materiaal heeft zijn plek. Als het op één onderdeel niet kan, pak je het op andere plekken weer op. Het gaat om het geheel.”
Ook stuit hij nogal eens op twijfels over de levensduur en robuustheid van biosbased materialen. Maar ervaringen uit de praktijk geven een ander beeld. “Bij de renovatie van een ruim honderd jaar oud woonhuis haalden we stro onder de plafonds vandaan. Dat was nog in verrassend goede staat. Dan zie je dat biobased materialen helemaal niet kwetsbaar zijn, zolang je ze goed toepast. Biobased is geen experiment, maar een bewezen bouwmethode.”
Volgens Deetman vraagt de overstap naar biobased vooral om drie dingen: anders denken, anders ontwerpen en samen leren. “Het begint allereerst bij de intentie. Niet wachten tot een opdrachtgever erom vraagt, maar het gesprek openen en het als uitgangspunt nemen. Daarnaast vraagt het om kwaliteit in ontwerp en uitvoering en tenslotte om samenwerking in de keten, zodat kennis, ervaring en schaal kunnen groeien. De transitie is ook een sociale verandering. Mensen moeten er aan wennen. Begin desnoods klein, maar begin. De kennis en voorbeelden zijn er al.”
Achter Deetmans overtuiging zit een diepere motivatie. Voor hem gaat biobased namelijk niet alleen over bouwen, maar over verantwoordelijkheid. “We moeten terug naar de basis: en dat is een gezonde woning. Goed geïsoleerd, comfortabel, maar ook gezond in materiaalgebruik. Daar horen biobased materialen bij.”
Zijn betrokkenheid bij duurzaamheid is persoonlijk. Als duiker en watersporter ziet hij immers hoe vervuiling natuur en water aantast. Dat maakt de urgentie tastbaar. “We laten echt overal afval achter. Als biobased bouwen aan het einde iets duurder is, weegt dat niet op tegen de maatschappelijke schade van fossiele materialen. Linksom of rechtsom betalen we uiteindelijk die prijs toch.”
Laten we deze beren ook snel van de weg halen. Lees meer over:
Wil jij weten wat de voordelen zijn van biobased bouwmateriaal bij nieuwbouw en renovatie? Hoe je het verwerkt, waar je het kunt krijgen en of er ook nadelen aan kleven? Wat betekent het bij een aanbesteding? Welke garanties kun je afgeven? Biobased vermindert CO2, transport en afval. Bouw met minder energie aan meer kwaliteit!
Biobased waait niet over. Het is een nieuw fundament. Building Balance brengt al jaren partijen samen voor de vernieuwing van ons bouwproces. Hoe maak je gebouwen ‘smart’ en woningen gezond. Opdrachtgevers eisen het. Bestekken schreeuwen erom. Onze trainingen gaan precies over die durf om te groeien. Kansen benutten. Het slimmer doen.
